فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٧١ - مبحث الهيات بمعناى اخص

و واسطه در عروض آنستكه منشاء اتّصاف ذو الواسطه بشيئ بوده ولى بالعرض و

المجاز مثل وساطت حركت سفينه براى حركت جاس و سرنشين آن.

و واسطه در ثبوت آنستكه منشاء اتّصاف ذو الواسطه بشيئ بالذاّات و حقيقة باشد

و آن بر دو قسم است:

اوّل: آنكه نفس واسطه متّصف به آن شيئ باشد مانند آتش كه واسطه براى‌

حرارت و گرم شدن آب مى‌باشد.

دوّم: آنكه واسطه متّصف بآن نباشد نظير خورشيد كه واسطه براى حرارت‌

يا سياه نمودن چهره گازر و سفيد شدن جامه مى‌باشد.

سپس در دنبال « موجود » مى‌فرمايد:

يعنى ذات مذكور كه مستحقّ حمل موجود و مفهوم آن مى‌باشد عبارتست از

حقتعالى كه داراى صفات عالى و عظيم است اضافه « العلى » به « صفاته » از قبيل‌

اضافه صفت به معمولش مى‌باشد مانند: الحسن وجهه.

و وجه اضافه مزبور آنستكه حرف روى مصراع اوّل مكسور است لذا بجهت‌

رعايت آن اين اضافه را مرتكب شديم.

شرح فارسى:

توضيح‌

مبحث الهيّات بمعناى اخصّ‌

مندرجات در اين فصل از اشرف ابحاث حكمت و از اهمّ مقاصد اين علم‌

است و بمقتضاى « شرافة كلّ عام بشرافة موضوعه و غايته» هيچكدام از مباحث علوم‌

عقلى در حدّ اهميّت اين مباحث نمى‌باشند بلكه بايد گفت هيچ علمى بشرافت اين‌

علم و هيچ معلومى اهمّ از اين معلوم نيست.

وجه تسميه‌

وجه ناميدن اين علم را به الهيّات بمعناى اخصّ، امّا به الهيّات بجهت اين‌

است كه موضوع اين علم ذات واجب و صفات حضرتش مى‌باشد.